перавесці на:

У адным горадзе здарылася вялікая бяда. Прыляцела аднекуль крылатая жанчына Медуза Гаргона. Яна павольна праходзіла па вуліцах, і ўсякі, хто глядзеў на яе, у той жа момант станавіўся каменем.

Замест валасоў у Медузы Гаргоны былі доўгія чорныя змеі. Яны ўвесь час варушыліся і шыпелі.

Яна ціха і сумна глядзела кожнаму мінаку ў вочы, і ён адразу ж ператвараўся ў скамянелых статую. І калі птушка, пралятаючы над зямлёй, паглядзеў на Медузы Гаргоны, птушка падала каменем на зямлю.

Быў летні цудоўны дзень. на лужках, у садках і на вуліцах бегала шмат дзяцей. Яны гулялі ў вясёлыя гульні, скакалі, скакалі, смяяліся і спявалі. Але варта было Медузы Гаргоны прайсці міма іх, і яны ператвараліся ў халодную груду камянёў.

У тым жа горадзе ў пышным палацы жыў цар Полидект. Ён быў баязлівы і дурны: да таго напалохаўся Медузы Гаргоны, што ўцёк з палаца і схаваўся са сваімі вяльможамі ў склепе, глыбока пад зямлёй.

«Тут я магу не баяцца Медузы Гаргоны,- казаў ён са смехом.- Тут ёй мяне не знайсці!»

У склепе было шмат віна і ежы; цар сядзеў за сталом і баляваў са сваімі вяльможамі. Якое яму было справу, што ў горадзе, там, наверсе, людзі гінуць адзін за іншым і не могуць выратавацца ад жорсткай вядзьмаркі!

На шчасце, жыў у гэтым горадзе адважны Пярсей. Усё вельмі любілі яго. Ён ніколі нікога не баяўся. Калі страшная Медуза Гаргона праходзіла па горадзе, яго не было дома. Увечары Персей вярнуўся дамоў. Суседзі распавялі яму аб Медузы Гаргоны.

- Злая, бессардэчная вядзьмарка! - закрычаў ён.- Пойду і заб'ю сё.

Суседзі сумна паківалі галавой і сказалі:

- Шмат было такіх смельчакоў, якія хо- цялі пазмагацца з Медузы Гаргоны. Але ніхто з іх не вярнуўся сюды: яна ўсіх ператварыла ў камяні.

- Але не магу ж я сядзець склаўшы рукі! Бо яна загубіць усіх жыхароў нашага горада, ўсіх маіх род ных і сяброў! Сёння ж адпомшчу ёй за яе злыя справы.

І Персей пабег па вуліцах, распытваючы ў кожнага сустрэчнага, дзе жыллё Медузы Гаргоны. Але ніхто не адказаў яму. Кожны плакаў над якім-небудзь каменем.

Персей зазіраў па шляху ў кожны дом: пет Ці там Медузы Гаргоны. Праходзячы міма царскага склепа, ён падумаў: не там Ці яна? Збег па прыступках уніз - і ўбачыў у падзямелле цара! Цар Полидект сядзеў за сталом на троне і весела баляваў са сваімі вяльможамі.

- Гэй, ты! - закрычаў ён Персею.- Спадзяюся, ты прыйшоў сюды не з пустымі рукамі! Ці не хочаш ты падарыць мне якіх-небудзь дзіўных рыб? Або сакавітых ягад і салодкіх пладоў?

- Няма,- сказаў Персей.- Я не прынёс нічога - пі рыб, ні пладоў, ні ягад. Але хутка я прынясу табе каштоўны падарунак, які ж парадуе і развесіць літ тваё сэрца. У цара ад прагнасці заблішчалі вочы.

- Любы юнак,- сказаў ён ветлым га- амерыканскі лось,- падыдзі да мяне бліжэй і скажы, какой дра- гоценный падарунак збіраешся ты мне паднесці. Может быть, ты знайшоў на дне мора жамчужыну або залатую карону? - Няма,- адказаў Персей,- свой падарунак даражэй золата, даражэй самых лепшых жамчужын…

Што ж гэта такое? скажы!

- Галава Медузы Гаргоны! - гучна адказаў Персей.- Так, я падару табе галаву Медузы Горге- га! Я заб'ю гэтую злую вядзьмарку. Я выратую ад яе сваю радзіму!

Цар ўдарыў кулаком па стале:

- Ідзі ад мяне, жаласны шаленец! Ці ты не ведаеш, што тысячы маіх доблесных ваяроў спрабуеш- ліся знішчыць Медузу, але многіх ператварыла яна ў камяні, а іншыя ўцяклі ад яе, як ад лютага звера?

- Твае воіны такія ж трусы, як ты! — гнеўна адказаў Персей.- Але я нікога і нічога не баюся! Я не ўцяку ад Медузы Гаргоны. І ты атрымаеш ад мяне яе галаву. сказаўшы гэта, ён павярнуўся і шпаркім крокам пайшоў з склепа. Забыўшыся пра ўсё на свеце, ён думаў теиерь аб адным: як бы знайсці Медузы Гаргоны і выратаваць ад яе родную краіну?

Але дарма ўсю почь да раніцы бадзяўся ён па вуліцах горада. Толькі раніцай яму сустрэўся знаёмы рыбак, які сказаў, што Медуза жыве недалёка, пад высокай гарой, каля ручая.

Да вечара Персей дабраўся да высокай гары, на схіле якой сярод шэрых камянёў пад дрэвамі спала моцным сном Медуза Гаргона. Персей агаліў свой меч і паімчаў па саступяць горы. Але неўзабаве ён спыніўся і задумаўся: «Бо каб адсекчы галаву спячай вядзьмарцы, і павінен зірнуць на яе, а калі я зірну на яе, яна зараз жа ператворыць мяне ў камень ». Ён падняў свой медны шчыт - круглы, бліскучы і гладкі - і стаў глядзець у яго, як глядзяць у люстэрка. У гэтым шчыце адбіваліся і дрэвы, і шэрыя камяні, якія былі на схіле гары. У ім жа адбілася і спячая жанчына, у якой вакол галавы былі ня валасы, а чорныя змеі.

Так атрымалася Персіі пры дапамозе цудоўнага шчыта ўбачыць Медузы Гаргоны, ні разу не зірнуўшы на яе. Медуза спала на зямлі, побач са сваімі пачварнымі сёстрамі, якія былі падобныя на вялікіх ўтлусьцелую свіней. Яе крылы зіхацелі, як вясёлка, у яе было такое прыгожае, сумнае, задуменнае малады твар, што персы стала шкада забіваць яе.

Але тут ён убачыў, што на галаве ў Медузы заварушыліся чорныя атрутныя змеі, ўспомніў, колькі ні ў чым не вінаватых людзей і дзяцей загубіла гэтая злая прыгажуня, колькі добрых, шчаслівых, весёлых ператварыла яна ў мёртвыя камяні. І яму яшчэ мацней, чым раней, захацелася расправіцца з ёю.

Гледзячы ў люстраны шчыт, у якім адбівалася Медуза, Персей падбег да яе і адразу адным ударам мяча адсек яе жахлівую галаву. Галава адляцела прэч і пакацілася да ручая. Але Персей і зараз не зірнуў на яе, таму што і зараз яна магла ператварыць яго ў камень. Ён узяў мяшок, пашыты з казінага футра, кінуў туды галаву Медузы і хутка пабег па горах.

Сёстры Медузы прачнуліся. убачыўшы, што Медуза забітая, яны з крыкамі ўзляцелі на паветра і, як драпежныя птушкі, пачалі кружыцца над дрэвамі. Вось яны заўважылі Персея і паляцелі за ім.

- Аддай нам галаву нашай сястры! - крычалі они.- Аддай нам галаву нашай сястры! Персей бег па горах, не аглядаючыся, і не раз яму здавалася, што страшныя Гаргоны наганяюць яго. Зараз яны ўпіліся яму ў цела свае вострыя медныя кіпцюры!

Але доўга яны лётаць не маглі, бо былі тоўстыя і вельмі цяжкія. Патроху яны сталі адставаць, але ўсё яшчэ крычалі яму ўслед:

- Аддай нам галаву нашай сястры! Персей бег без аглядкі. Ён бег па пустыні, а кроў з галавы Медузы капала на гарачы пясок, і кожная кропля ператваралася ў змяю. Змеі выгіналіся і паўзлі за Персея, імкнучыся ўкусіць яго. Але ён нёсся як вецер, не баючыся нічога, і ў сэрцы ў яго была радасць. забіты, забіты Медуза Гаргона! Больш яна не будзе зладзейнічаць. Па дарозе яму сустрэлася добрая чараўніца, па імі Афіна Палада, якая сказала яму:

- Слава герою! для гэтага, што ты не спалохаўся Медузы і выратаваў ад яе свой народ, прымі ад мяне ў дар гэтыя сандалі. Гэтыя сандалі чароўныя. бачыш, да іх прыроблены крылцы. Надзень іх хутчэй на ногі, і ты паляціш, як птушка. сказаўшы гэта, чараўніца знікла.

Ледзь толькі Персей надзел сандалі, крылцы на іх затрапяталі, і ён, як сокал, паляцеў над пустыняй. Неўзабаве ён вылецеў да сіняга мора і хутка панёсся над ім. І раптам убачыў вялікую скалу. Скала стаяла на беразе, ўся Асьветленасьць сонцам, і да яе жалезнай ланцугом была прыкаваная дзяўчына, якая горка плакала. Персей падляцеў да яе і крыкнуў:

- Скажы мне, выдатная дзяўчына, якія жэсту- кіі людзі прыкавалі цябе да гэтай скале? Я пайду і засечаны іх сваім вострым мячом!

- Ідзі, сыходзь! - закрычала яна Хутка вынырне з мора цмок, страшнае марская пачвара. Ён праглыне і цябе і мяне! Кожны дзень ён падплывае сюды, падымаецца на гару, гойсае па нашым горадзе і там пажырае людзей. Ён глынае без разбору і старых і малых. Каб выратавацца ад яго, жыхары горада прыкавалі мяне да гэтай скале: цмок убачыць мяне і зараз жа праглыне, і ўсе людзі ў нашым горадзе застануцца жывыя.

- Чаго баяцца я марскога пачвары! - крыкнуў бясстрашны Персей.- Сёння я знішчыў іншае пачвара, якое значна страшней! Але дзяўчыне было шкада Персея.

- Пакінь мяне,- сказала яна,- сыходзь! Я не хо- чу, каб цябе праглынем пачвара.

- Няма, я не пакіну цябе! Я застануся і заб'ю гэтага злога дракона, Глынаць безабаронных лю- дзень. І ён моцна стукнуў сваім вострым мячом па ланцугу, якой была прыкаваная дзяўчына.

- Ты вольная! - сказаў ён. яна засмяялася, ўзрадавалася і пяшчотна дзякавала свайго збаўцу. Але раптам азірнулася і крыкнула:

- Пачвара блізка! Яно падплывае сюды! Што рабіць? Што рабіць? У яго такія вострыя зубы. яно будуць ірваць, праглыне і цябе і мяне! сыходзь, сыходзь! Я не хачу, каб ты загінуў з-за мяне.

- Я застануся тут,- сказаў Персей.- Я выратую і цябе, і твой горад ад злога дракона. абяцай мне, што, калі я знішчу яго, ты будзеш маёй жонкаю і пойдзеш разам са мной у маю краіну.

Цмок падплываў ўсё бліжэй. Ён нёсся па хвалях, нібы карабель. убачыўшы дзяўчыну, ён прагна разявіў шырокую зубастую пашчу і рынуўся на бераг, каб праглынуць сваю ахвяру. Але Персей бясстрашна ўстаў перад ім і, выцягнуўшы з колього футра галаву Медузы Гаргоны, паказаў яе лютаму пачвары. Пачвара зірнуў на чароўную галаву і адразу ж скамянела назаўсёды - ператварылася ў велізарны чорны прыбярэжны скалу.

Дзяўчына была выратавана. Персей кінуўся да яе, узяў яе на рукі і хуценька пабег з ёю на вяршыню гары, у той горад, якому пагражала пачвара. У горадзе ўсё былі радыя і шчаслівыя. Людзі абдымалі і цалавалі Персея і ў захапленні крычалі яму:

- Няхай жыве вялікі герой, які выратаваў нашу краіну ад пагібелі! У дзяўчыны было прыгожае імя: Андрамеда. Неўзабаве яна стала жонкаю Персея, ён падарыў ёй адну са сваіх цудоўных сандаляў, і абодва яны паляцелі ў той горад, у якім валадарыў баязлівы Полидект. аказалася, што цар Полидект ўсё яшчэ хаваецца ў сябе ў падзямелле і балюе разам са сваімі вяльможамі. Ледзь толькі цар убачыў Персея, ён засмяяўся і крыкнуў:

Самыя чытаныя вершы Чукоўскага:


усе вершы (змест па алфавіце)

пакінуць каментар